Aktualności

XV Jubileuszowe Forum Funduszy - PODSUMOWANIE

 XV FORUM FUNDUSZY IZFiA, 19 PAŹDZIERNIKA 2021 r.

Relacja

Małgorzata Rusewicz, prezes IZFiA powitała gości honorowych, Tadeusza Kościńskiego, Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej, Rafała Mikusińskiego, Zastępcę Przewodniczącego KNF, Katarzynę Szwarc, Pełnomocniczkę Ministra Finansów ds. Strategii Rozwoju Rynku Kapitałowego,  Magdalenę Łapsę-Parczewską, Dyrektor Zarządzającego Pionem Nadzoru nad Rynkiem Kapitałowym z Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego oraz wszystkich pozostałych ekspertów i uczestników Forum. W swoim powitalnym wystąpieniu podkreśliła, że rynek funduszy inwestycyjnych pełni ważną rolę w gospodarce, zarówno jako alternatywa dla lokat, ale także jako ważne źródło finansowania przedsiębiorstw. Sektor ten, by się skutecznie rozwijać komunikuje pewne potrzeby, co wymaga mądrej i racjonalnej polityki, by go w pełni aktywizować, by Polska nie została zepchnięta na margines Europy, a kapitał Polaków nie wypłynął za granicę. To, co jawi się jako pierwszorzędne, to przestrzeganie standardów etyki, podkreśliła Małgorzata Rusewicz. Wyraziła przekonanie, że poruszane podczas Forum tematy, dzięki tej wspólnej debacie, trafią do przedstawicieli rządu i nadzoru tworząc przestrzeń do konstruktywnych działań.

Uroczystego otwarcia Forum Funduszy dokonał Tadeusz Kościński. Podkreślił jak ważną rolę odgrywa Izba Zarządzających Funduszami i Aktywami, przyczyniając się do rozwoju polskiego rynku kapitałowego, który w tym roku również obchodzi swój jubileusz, już 30-letni. Usłyszeliśmy również, jak ważne znaczenie dla krajowego ustawodawcy odgrywają instytucje wzajemnego inwestowania oraz jak – wbrew początkowym prognozom – dobrze performował cały rynek kapitałowy w trakcie trwającej pandemii. Minister Finansów podsumował wielkość rynku funduszy zarówno pod względem wielkości zarządzanych aktywów, jak i ze względu na liczbę uczestników nadmieniając, że pozytywny wpływ mają na ten fakt Pracownicze Plany Kapitałowe. Co ważne, zadeklarował intensywne prace nad ograniczaniem zjawiska goldplatingu w krajowych przepisach oraz nad zawartymi w Polskim Ładzie rozwiązaniami podatkowymi w zakresie rynku kapitałowego.

Kolejnym prelegentem był Rafał Mikusiński, Zastępca Przewodniczącego Komisji Nadzoru Finansowego, który wygłosił referat p.t. „Polityka i praktyka Urzędu Nadzoru wobec sektora zarządzania aktywami w kontekście Strategii KNF”, gdzie podkreśli rolę funduszy inwestycyjnych, wielkość zarządzanych aktywów i wpływ na rynek kapitałowy w Polsce. Jednocześnie zaznaczył, jak wielkim wsparciem dla sektora była bezprecedensowa obniżką stóp procentowych, co przełożyło się na dobre wyniki branży. Głos Zastępcy Przewodniczącego nadzorującego prace Pionu Nadzoru nad Rynkiem Kapitałowym jest dla rynku funduszy szczególnie ważny, dlatego warto przytoczyć główne tezy jego wystąpienia, cyt.:

Podczas Forum zaprezentowany został po raz pierwszy publicznie, przez Adama Wosia i Stanisława Ślubowskiego, ekspertów z McKinsey&CompanyRaport o stanie polskiego rynku funduszy inwestycyjnych oraz potencjalnych kierunkach jego dalszego rozwoju”. To niezwykle ciekawe opracowanie pokazało wielkość polskiego rynku na tle innych europejskich w kontekście zamożności społeczeństwa i czynników wpływających na wykorzystywanie jednostek uczestnictwa do długoterminowego lokowania oszczędności. Autorzy raportu omówili wyzwania, które stoją przed rynkiem zarządzania aktywami w Polsce oraz które mogą skłonić do podjęcia dodatkowych działań wspierających wzrost. Jednym z nich jest fakt, że TFI w Polsce notują relatywnie wyższe koszty operacyjne niż zarządzający aktywami w Europie Zachodniej i tendencja ta nie jest spadkowa, ponieważ presja kosztowa utrzymuje się lub nawet wzrasta. Podkreślili zaś, że poziom kosztów pobieranych przez fundusze z zarządzanych aktywów systematycznie spada, a średni poziom opłat w Polsce znajduje się dziś poniżej poziomu kilku spośród bardziej rozwiniętych rynków. W efekcie zachodzących zmian, rentowność sektora w ostatnich latach spadła. Autorzy raportu wskazali także na dostępne kanały dystrybucji funduszy, którymi są obecnie prawie wyłącznie banki. Tendencja ta ulega zmianie, bowiem 36 proc. klientów szukających produktów inwestycyjnych preferuje cyfrowe kanały dystrybucji. Jako działania wspierające rozwój rynku wymienili współpracę w ramach sektora (np. edukacja klientów, inwestycje technologiczne), fuzje i przejęcia dla zwiększenia efektu skali, nabycia nowych umiejętności i rozszerzenie dostępu klientów do wybranych strategii inwestycyjnych.

Podczas Forum Funduszy miały miejsce aż cztery panele dyskusyjne o bardzo interesującej dynamice. W pierwszym z nich p.t. „Rynek funduszy inwestycyjnych w Polsce – jak stymulować dalszy wzrost?” udział wzięli: Paweł Borys, Prezes PFR S.A., Magdalena Łapsa-Parczewska, Dyrektor Zarządzający Pionem Nadzoru nad Rynkiem Kapitałowym, UKF,  Izabela Olszewska, Członek Zarządu GPW, Małgorzata Rusewicz, Prezes IZFiA, Katarzyna Szwarc, Pełnomocniczka Ministra Finansów ds. Strategii Rozwoju Rynku Kapitałowego oraz Piotr Żochowski, Prezes PKO TFI S.A. Moderatorem dyskusji był Redaktor Robert Stanilewicz z Analiz Online. Paweł Borys pytany o wciąż niezadowalający wzrost rynku funduszy wymienił kilka przyczyn: model dystrybucji zdominowany przez banki, częściowo stopy zwrotu funduszy, niezbyt zachęcające, zwłaszcza wobec braku umiejętności inwestorów, którzy w skutek niewłaściwych decyzji oraz kryzysów na rynku ponieśli straty i ich powrót jest bardzo trudny w takiej sytuacji, oraz pewne zaszłości reputacyjne niektórych uczestników rynku, które rzutują na innych. Polak nie ma właściwej struktury oszczędności, co jest prawdziwym problemem, ponieważ to go nie zabezpiecza zarówno przed inflacją, jak i nie powoduje wzrostu jego kapitału. Dyrektor Magdalena Łapsa-Parczewska dodała ze swej strony brak dostatecznie długiej historii rynku kapitałowego w Polsce oraz niski poziom edukacji finansowej społeczeństwa. Prezes Izabela Olszewska zwróciła uwagę na dodatkową przyczynę stagnacji rynku i wskazała na dostęp inwestorów do mnogości rozwiązań na rynkach zagranicznych jakie dają ETF, co powoduje, że kapitał tam inwestowany omija polskie TFI oraz samą giełdę. Prezes Małgorzata Rusewicz wymieniła powody społeczne i brak wiary w produkty inwestycyjne, przekonania wyniesione z domu, gdzie inwestycje kojarzą się głównie z nieruchomościami, sytuacja związana z funkcjonowaniem OFE, oraz wiele innych wątków społecznych także rzutuje na decyzje finansowe Polaków. Z kolei prezes Piotr Żochowski skierował debatę na bardziej optymistyczne tory podkreślając, że powinniśmy porównywać się do krajów bliższych nam, jak Czechy, czy Węgry lub kraje Zachodu, ale w podobnej fazie rozwoju, tj. gdy ich rynek miał tylko 30-letnią historię. Wówczas okaże się, że polskie fundusze radzą sobie bardzo dobrze. Podkreślił także pozytywny wkład banków w rozwój rynku, ponieważ dzięki włączeniu banków do dystrybucji jednostek uczestnictwa ten rynek w znacznej mierze powstał. Podczas dyskusji o regulacjach Pełnomocnik Katarzyna Szwarc zwróciła uwagę, że polskie przepisy są głównie pochodną regulacji UE, stąd konieczność aktywnego udziału towarzystw funduszy inwestycyjnych w pracach nad nowymi przepisami na szczeblu unijnym. Paweł Borys na pytanie o ustawę o funduszach inwestycyjnych stwierdził, iż potrzebuje ona gruntownych zmian. "To jest dość obszerny dokument. On był tworzony przez bardzo wiele lat, doklejanych do niego było dużo przepisów i wiemy dzisiaj, że ta ustawa w codziennym użytkowaniu jest obiektywną przeszkodą w rozwoju pewnych produktów i ściągania tutaj inwestorów, którzy dużo chętniej idą do Luksemburga. I jesteśmy wtedy skazani na arbitraż, którego ja bym chciał uniknąć. Moim zdaniem całościowy przegląd regulacji po wielu latach jest też czymś normalnym" - powiedział. W czasie dyskusji na temat goldplatingu Małgorzata Rusewicz stwierdziła, że niektóre przepisy nie powinny być jedynie modyfikowane, a wprost wykreślone, jak np. zobowiązanie TFI do szczegółowego kontrolowania informacji przekazywanych przez dystrybutorów co do tego, w jaki sposób dystrybutor polepsza jakość usług dla swoich klientów.

Wstępem do kolejnego panelu p.t. „Ewolucja rynku funduszy - zarządzanie, dystrybucja, koszty; uwarunkowania i wyzwania” była prezentacja Michała Duńca, prezesa Analiz Online, w której odniósł się do ostatnich dwóch lat działalności funduszy. Według jego danych udział funduszy w oszczędnościach gospodarstw domowych wynosi blisko 10 proc. W czasie pandemii udział depozytów w oszczędnościach spadł a wycofywane pieniądze trafiły na rynek w postaci gotówki, czyli Polacy wydali je na konsumpcję. Wskazał na tendencję inwestorów do lokowania aktywów w akcyjne fundusze zagraniczne, podczas gdy polska giełda w tym czasie miała wyniki znacznie lepsze. W prowadzonym przez niego panelu wystąpili: Sebastian Buczek, Prezes Quercus TFI S.A., Piotr Koziński, Dyrektor Departamentu Funduszy Inwestycyjnych i Emerytalnych UKNF,  Jacek Marcinowski, Prezes Santander TFI S.A., Członek Rady IZFiA,  Artur Zapała, Partner, Kancelaria SPCG oraz Marcin Żółtek, Wiceprezes Zarządu TFI PZU S.A. Jacek Marcinowski jest zdania, że poziom kosztów nie jest decydującą barierą w oferowaniu funduszy. Klienci interesują się wynikami, stopą zwrotu przede wszystkim. Klucz sukcesu w oszczędzaniu leży w dywersyfikacji środków, tymczasem badania bazy uczestników Santander TFI pokazały, że 70 proc. klientów posiada jednostki uczestnictwa tylko jednego funduszu. Problem zmiany struktury uproduktywnienia klientów jest dużym wyzwaniem. Sebastian Buczek wyraził przekonanie, że sytuacja na rynku funduszy jest lepsza obecnie, zwłaszcza pod kątem odbudowy zaufania, aczkolwiek koncentracja zainteresowania inwestorów w tym roku nastąpiła na rynku nieruchomości, co budzi pewne rozczarowanie. Jako kierunki działań wskazał: dbałość o dobre wyniki funduszy, bicie benchmarków oraz budowa zaufania, co się sprowadza do skupienia na kliencie. Uważa również, że nowy standard wprowadzony w tym roku w zakresie pobierania wynagrodzenia uzależnionego od wyniku funduszu (success fee) będzie dodatkową motywacją dla zarządzających. Artur Zapała podkreślił, że większość regulacji europejskich implementowanych na nasz rynek ma źródło w regulacjach brytyjskich, co nie odzwierciedla sytuacji w naszym kraju ze względu na inny charakter tamtego rynku i odnosi się do zjawisk, które u nas po prostu nie występują. Zwrócił uwagę również na zmieniająca się sytuację między klientami a instytucjami finansowymi, gdzie spory sądowe dotarły także do rynku kapitałowego i obserwujemy większą aktywność inwestorów ubiegających się o swoje prawa wobec instytucji takich jak np. TFI. Nadmienił, że nabycie instrumentów finansowych jest związane z olbrzymią liczbą dokumentów napisanych trudnym językiem. Jego zdaniem należałoby również wprowadzić w przepisach prawa nowego rodzaju instrumenty oraz udogodnienia, które stymulowałyby rozwój rynku. Marcin Żółtek powiedział, że należy zmienić sposób sprzedaży i komunikacji z klientami i oferować im nie tyle czyste fundusze, ile portfel dostosowany do ich potrzeb. Pewnym rozwiązaniem jest oferowanie funduszy na platformach informatycznych. Zmienić również należy nasz model dystrybucji oraz sposób wynagradzania sprzedawców. Piotr Koziński podkreślił brak odpowiedniej wiedzy finansowej Polaków i konieczność walki z luką edukacyjną.

Kolejnym punktem programu była rozmowa z Robertem Zapotocznym, prezesem PFR Portal PPK dotycząca tematu: „Fundusze zdefiniowanej daty jako narzędzie akumulacji kapitału niezależnie od cyklu koniunkturalnego”, którą prowadził redaktor Marcin Piasecki. Prezes Zapotoczny powiedział, że w kontekście zachęcenia do uczestnictwa w PPK należy mieć świadomość, iż na korzyść Planów działa czas. Bardzo dobre wyniki otrzymywane w funduszach zdefiniowanej daty również są czynnikiem zachęcającym. Kluczowe znaczenie w kontekście pieniędzy ma bowiem zaufanie. Wiele złego uczynił nieodpowiedni klimat związany z OFE oraz upolitycznienie tego projektu. Prezes Zapotoczny jest przekonany, że czas i cierpliwość wpłynie korzystnie na rosnącą nadal liczbę uczestników i rachunków. Ponadto, PFR Portal PPK przygotowuje wdrożenie nowych rozwiązań technologicznych umożliwiających od przyszłego roku podgląd pod wszystkie rachunki, będzie to bardzo intuicyjny i przyjazny w użyciu system, zbliżony do funkcjonalności mObywatela. Planowana jest również kolejna ogólnopolska kampania informacyjna.

Trzeci z kolei panel p.t. „Obiecujące prognozy inwestycyjne dla Polski i świata?”, w którym udział wzięli Wojciech Bogacki CFA, Portfolio Manager, mBank S.A., Maciej Bombol CFA, Dyrektor Działu Rynku Pierwotnego, GPW, Jacek Grel CFA, Kierownik ds. alokacji aktywów, Zarządzający Funduszami, Santander TFI S.A. oraz Grzegorz Zawada, Dyrektor Domu Maklerskiego PKO Banku Polskiego S.A. prowadził redaktor Przemysław Tychmanowicz. Grzegorz Zawada rozpoczął wypowiedź od skomentowania rosnącej inflacji, niemal 6 proc. obecnie i wyraził przekonanie, że dzisiejszemu pokoleniu ludzi młodych jest to zjawisko nieznane, do którego jednak będą musieli przywyknąć. Podkreślił wzrastającą aktywność inwestorów, zarówno instytucjonalnych polskich i zagranicznych, jak i indywidualnych, można wręcz mówić jego zdaniem o pewnym przebudzeniu. Zapowiedział, że czwarty kwartał będzie na rynku kapitałowym gorący. Również przyszły rok zapowiada się ciekawie, czeka nas sporo debiutów z branż technologicznych, gameingowych, czy handlu detalicznego Maciej Bombol wyraził pogląd, że giełda jest niewątpliwym beneficjentem pandemii. Hossa trwa i nie wiemy kiedy się skończy, zaś inflacja jest czynnikiem przejściowym, który tak czy owak wygaśnie. Przypomniał, że ryzyko polskiego rynku wzrosło wraz z demontażem OFE, co spowodowało wychodzenie inwestorów zagranicznych z Polski, co z kolei pociągnęło za sobą wyjścia inwestorów indywidualnych. Na szczęście obecnie wyceny są dużo większe, nastała normalność i dobre perspektywy rynku utrzymają się na długo. Na rynku jest miejsce na produkty aktywnie zarządzane, jak i te pasywne, replikujące indeksy. Aktywne zarządzanie zawsze będzie w cenie, choćby dlatego, że tutaj jednak bada się fundamenty spółek.  Jacek Grel zwrócił uwagę, że inflacja w Polsce już przed pandemią wynosiła 4,5 proc. co nie było skutkiem podażowego załamania, zaś tego,
iż nasz kraj się rozwija i wynagrodzenia rosną, co może podbić trwale inflację. Jest przekonany, że społeczeństwo się do edukuje i doceni możliwości rynku akcji, który daje wyższe stopy zwrotu, niż produkty oparte na obligacjach, choć oczywiście ze zmiennością. Patrząc 100 lat wstecz, przez 70 proc. czasu rynki rosną, a lata spadkowe to nawet mniej niż 30 proc.  Dlatego trzeba inwestować długoterminowo. Warto także wychodzić poza Polskę i mieć w portfelu również zagranicę, stwierdził. Wojciech Bogacki powiedział, że skuteczną receptą na inflację jest zdywersyfikowane inwestowanie, warto też budować portfele bardziej agresywne. Inwestowanie jest działalnością rozpisaną na lata. Kluczem jest więc systematyczność, dywersyfikacja i dobrze określony profil ryzyka oraz skupienie się na inwestowaniu, a nie szukaniu „perełek” (np. bitcoin).

Ostatni panel błyskotliwie prowadzony przez Redaktora Stanilewicza dotyczył tematu „Technologiczna transformacja rynku zarządzania aktywami”. Uczestnikami byli: Tomasz Sułek, Członek Zarządu, Pion Technologii i Operacji, NN Investment Partners TFI S.A., Prof. dr hab. Krzysztof Jajuga, Prezes CFA Society Poland,  Michał Karwasiński, Partner KSZ Legal, Agnieszka Surmacka, Prezes Zarządu, PKO BP Finat, Artur Trunowicz, Dyrektor Pionu Rynku Kapitałowego Asseco Poland oraz Zbigniew Wiliński, Dyrektor Departamentu Innowacji Finansowych FinTech, UKNF. Prof. Krzysztof Jajuga ocenił stan zaawansowania technologicznego naszego rynku jako dobry. Jednak doradza ostrożność w zastosowaniu całkowicie automatycznego inwestowania nadwyżek finansowych, podkreślając wartość tradycyjnego doradztwa. Całkowite bazowanie na technologii może być zgubne. Algorytm, którego nie znamy i nie rozumiemy nie powinien decydować za nas. Zwrócił uwagę także na problemy związane z odpowiedzialnością etyczną. Tomasz Sułek ogłosił, że jesteśmy u progu ważnej zmiany w modelu i sposobie funkcjonowania i znacząco większego wykorzystania dostępnych rozwiązań technologicznych. Ta zmiana będzie napędzana upowszechnieniem się i większą dostępnością rozwiązań technologicznych dostosowanych do potrzeb TFI, ale także presją kosztową i oczekiwaniami klientów. Największym wyzwaniem dla branży jest przygotowanie się od strony kultury organizacyjnej – w kierunku posiadania modelu adaptacyjnego, potrafiącego szybko dostosować się do zmieniającego się otoczenia, czy to biznesowego, czy regulacyjnego. Znaczenie kanałów dystrybucji bezpośredniej będzie rosło. Agnieszka Surmacka stwierdziła, że dobrym wzorem dla naszego rynku są banki, z punktu widzenia oczekiwań klientów, aczkolwiek fundusze inwestycyjne są bardziej skomplikowane od tradycyjnych produktów bankowych i stąd trudności w zastosowaniu technologii są większe. Pandemia i poziom przyspieszenia cyfrowego nią spowodowany stawia nas na progu pewnej rewolucji technologicznej. Przewodzić jej wdrożeniu powinny potrzeby klienta i to jak się one zmieniają. Za chwilę w proces inwestowania wejdzie pokolenie urodzone w latach 90-tych, zatem należy brać pod uwagę ich oczekiwania, zgoła dalekie od tradycyjnych. Od strony wdrożeniowej, smart-cutting to jeden z obecnych trendów, który zmusza instytucje do wykorzystywania rozwiązań robotyzacji. Zbigniew Wiliński nadmienił, że podmiotów, które chciały wprowadzić innowacje na rynku kapitałowym jest bardzo niewiele. Również rynek ubezpieczeń pozostaje w tyle za systemem bankowym pod względem zastosowania nowoczesnych technologii. Jest jednak przekonany, że na rynku kapitałowym również pojawią się ciekawe, atrakcyjne dla młodych ludzi nowoczesne aplikacje. Urząd Komisji Nadzoru Finansowego przygotowuje programy edukacyjne w ramach Strategii UKNF 2021 -25, jak e-learningi, komiksy, quizy dla szkół średnich, gdzie między innymi tematem jest robodoradztwo. W sektorze kapitałowym jest wiele do zrobienia, chociaż istnieją gotowe rozwiązania, z których można skorzystać i nie ma potrzeby budowania wszystkiego od początku, a rolą UKNF jest tworzenie otwarcia na rynek i jego wspierania. Artur Trunowicz powiedział, że nastał czas, by szybko podejmować decyzje, bo świat jest generalnie w wyścigu technologicznym. Sektor bankowy szybko pokonał bariery technologiczne. TFI stoją więc przed wyzwaniem, by natychmiast zacząć wdrażać projekty. Na rynku są jedynie dwa podmioty z tej branży, które mają licencję na robodoradztwo. W czasie pandemii 80 proc. transakcji na rynkach finansowych odbyło się za pośrednictwem Internetu i ten trend będzie się zwiększał. Pokolenie 30-latków w Polsce zdecydowanie ma już dostęp do technologii znanych i stosowanych w krajach zachodnich. Michał Karwasiński z perspektywy prawnej stwierdził, że rynek kapitałowy jest najbardziej zaniedbany pod względem technologicznym, aczkolwiek ogólne regulacje już istnieją. Jest to znacznie lepsza sytuacja niż ta, gdzie przepisy są głęboko szczegółowe, bo wówczas nastręczają wiele ograniczeń. Formuła zdalnej dystrybucji w Polsce już działa, jednak aktywa tam zebrane to kropla w morzu. Robodoradztwo w formie „decision suport” nie działa wystarczająco (suwaki, odfiltrowania), jego zdaniem wyczerpująca funkcjonalność to „regulowane robodoradztwo”, pełne, gdzie profesjonalny algorytm nadzorowany i technologicznie neutralny wskaże klientowi inwestycje dla niego odpowiednie. Dodał, że w obszarze technologii istnieją już przepisy, które zabezpieczają nieetyczne wykorzystywanie algorytmów.

Małgorzata Rusewicz podziękowała wszystkim prelegentom, panelistom i wszystkim uczestnikom Forum Funduszy i podsumowała, że wydźwięk konferencji był pozytywny, ponieważ dialog przynosi efekty, więc warto organizować takie fora, które poza wartością merytoryczną dają także możliwości relacyjne.

 Warszawa, 20 października 2021

 

 

 

 

 

Czytaj również

Wydarzenie
Wydarzenie
Wydarzenie
Wydarzenie